Zaloguj

ZINTEGROWANA BAZA NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII WYTWARZANIA

Narzędzia pomiarowe to narzędzia służące dokonywaniu pomiarów i ich zapisu.

1. Mikrometr zewnętrzny - jest przeznaczony do pomiaru długości, grubości i średni­cy z dokładnością do 0,01 mm. Składa się on z kabłąka 7, którego jeden koniec jest zakończony kowadełkiem 2, a drugi nieruchomą tuleją z podziałką wzdłużną 3 i obrotowym bębnem 4, z podziałką poprzeczną 5. Poza tym mikrometr jest wyposażony we wrzeciono 6, zacisk ustalają­cy 7 i pokrętło sprzęgła ciernego 8. Wrzeciono ma nacięty gwint o skoku 0,5 mm i jest wkręcone w nakrętkę zamocowaną wewnątrz nieruchomej tulei z podziałką wzdłużną. Obracając bęben mo­żna dowolnie wysuwać lub cofać wrzeciono. Aby dokonać właściwego pomiaru i uniknąć uszko­dzenia gwintu, przez zbyt mocne dociśnięcie czo­ła wrzeciona do powierzchni mierzonego przed­miotu, mikrometr jest wyposażony w sprzęgło cierne z pokrętłem. Obracając pokrętłem sprzęg­ła ciernego, obracamy wrzeciono do chwili ze­tknięcia go z mierzonym przedmiotem lub kowa­dełkiem, po czym sprzęgło ślizga się i nie przesu­wa wrzeciona. Położenie wrzeciona ustala się za pomocą zacisku. Nieruchoma tuleja z podziałką jest wyposażona w kreskę wskaźnikową wzdłuż­ną, nad którą jest naniesiona podziałką milimet­rowa. Pod kreską wskaźnikową są naniesione kreski, które dzielą na połowy podziałkę mili­metrową (górną). Na powierzchni bębna jest nacięta podziałką obrotowa poprzeczna dzieląca obwód bębna na 50 równych części.
Skok śruby mikrometrycznej (gwintu wrze­ciona) wynosi 0,5 mm. Pełny obrót bębna powo­duje przesunięcie wrzeciona o 0,5 mm. Obrócenie więc bębna o l działkę podziałki poprzecznej powoduje przesunięcie się wrzecionu o 0,01mm. Wartość mierzonej wielkości określa się najpierw odczytując na podziałce wzdłużnej liczbę pełnych milimetrów i połówek milimetrów odsłoniętych przez brzeg bębna, a następnie odczytujemy setne części milimetra na podziałce bębna patrząc, która działka na obwodzie bębna odpowiada wzdłużnej kresce wskaźnikowej tulei. Mikrometry są wykonywane w różnych wielkościach o zakresach pomiarowych 0 – 25 mm, 25 50 mm, 50 – 75 mm i tak dalej co 25 mm do 1000 mm. Duże mikrometry wykonuje się z czterema wymiennymi kowadełkami o długościach stopniowanych co 25 mm, dzięki czemu jeden mikrometr pokrywa zakres pomiarowy 100 mm (np. od 600 do 700 mm). Rozróżniamy trzy klasy dokładności mikrometrów: 0, I i II. Dopuszczalne błędy pomiarów w zależności od klasy dokładności mikrometru i zakresu pomiarowego wynoszą 2 – 40


2. Śruba mikrometryczna – dokładna śruba o jednostajnym skoku osadzona w nieruchomej nakrętce; obrót śruby o określony kąt powoduje określone jej przesunięcie osiowe. Stosowane są jako elementy narzędzi pomiarowych do dokładnych pomiarów długości.

3. Średnicówka mikrometryczna – przyrząd mikrometryczny z dwiema lub trzema końcówkami stykowymi przystosowany do mierzenia wymiarów wewnętrznych w miejscach oddalonych od powierzchni przedmiotu. Śruba mikrometryczna z dwiema końcówkami ma postać tulei z podziałką wzdłużną, z końcówkami mierniczymi na obu końcach. Jedna z końcówek jest przesuwna i można ją nastawić przez pokręcenie bębna mierniczego z podziałką poprzeczną.

4. Głębokościomierz mikrometryczny – przyrząd mikrometryczny przystosowany do mierzenia głębokości; element pomiarowy ma postać trzpienia i może być stały lub wymienny.

5. Suwmiarka
Pierwsze suwmiarki były stosowane już w XVII w., zaś pierwsza suwmiarka z noniuszem (specjalna podziałka składająca się z 10 – ciu równych części, równa 0, 9 mm) została wykorzystana w 1790 r. w Anglii. Suwmiarki te wykonane były z drewna lub z mosiądzu.
Dzisiejszą suwmiarką nazywamy przyrząd pomiarowy z noniuszem, przystosowany do pomiaru wymiarów zewnętrznych i wewnętrznych, a gdy ma wysuwkę głębokościomierza – również do pomiaru głębokości.składa się z prowadnicy stalowej l z podziałką milimetrową, zakończonej dwiema szczękami nieruchomymi 2. Po pro­wadnicy przesuwa się suwak 3 mający dwie szczęki przesuwne 4 (dolną dłuższą i górną krótszą), odpowiadające szczękom stałym 2.


Na suwaku znajduje się specjalna podziałka długości 9 mm, zwana noniuszem 5, składająca się z 10 rów­nych części; działka noniusza jest równa 9/10, tj. 0,9 mm. Suwak jest wyposażony w dźwignię zacisku 6, za pomocą której ustala się położenie suwaka. Suwmiar­ka warsztatowa jest wyposażona w wysuwkę głębokościomierza 7 do pomiaru głębokości.
Pomiaru suwmiarką dokonuje się następująco: suwak odsuwa się w prawo i między rozsunięte szczęki wkłada się mierzony przedmiot; następnie dosuwa się suwak do zetknięcia płaszczyzn stykowych szczęk z krawędzią przedmiotu. Teraz odczytuje się, ile całych działek prowadnicy (milimetrów) odcina zerowa kreska noniusza, co odpowiada mierzonemu wymiarowi w milimetrach. Następnie od­czytuje się, która kreska noniusza znajduje się na przedłużeniu kreski podziałki prowadnicy (kreska noniusza wskazuje dziesiąte części milimetra).

6. Głębokościomierz suwmiarkowy – Przyrząd suwmiarkowy do pomiaru głębokości, którego zasadniczymi elementami są: wysuwka głębokościomierza (wysuwana część na końcu której znajduje się powierzchnia pomiarowa i suwak z noniuszem.

7. Wysokościomierz suwmiarkowy – przyrząd pomiarowy z noniuszem przystosowany do mierzenia wysokości; zasadniczymi elementami są: prowadnica z podziałką główną i suwak z noniuszem.

8. Płytki wzorcowe


To wzorzec miary końcowy (długości) najczęściej w postaci prostopadłościanu, którego dwie przeciwległe, bardzo dokładnie dotarte powierzchnie są powierzchniami pomiarowymi; odległość między środkiem geometrycznym jednej powierzchni pomiarowej a środkiem geometrycznym drugiej powierzchni pomiarowej jest wymiarem środkowym, dla którego na każdej płytce jest podany wymiar nominalny.
Wykonane z hartowanej stali specjalnej. Szlifowane i docierane ręcznie.
Przeznaczone do kontroli i kalibracji czujników zegarowych, przymiarów warsztatowych, do kontroli szczelinomierzy, przyrządów pomiarowych i innych prac w pomiarowni.

9. Sprawdziany Sprawdzian - przyrząd pomiarowy przy pomocy którego stwierdzamy, czy dany wymiar przedmiotu jest prawidłowy i nie przekracza wartości granicznej (dolnej i górnej). Sprawdzian zazwyczaj wykonany jest z nierdzewnej, hartowanej stali narzędziowej i nie pozwala na stwierdzenie rzeczywistego wymiaru. W zależności od rodzaju zadania sprawdziany możemy podzielić na sprawdziany wymiaru i kształtu.

10. Szczelinomierze – wzorce miary końcowe w postaci odpowiednio ukształtowanych płytek, których grubości są odtwarzanymi wartościami długości (określony jest dla nich wymiar nominalny); wykonywane są jako pojedyncze (składające się z jednej płytki) i jako komplety składające się z szeregu płytek; stosowane są przy pomiarach szczelin oraz luzów.

11. Przymiary – wzorce miar z podziałką służące do bezpośredniego pomiaru długości lub kątów

12. Przyrząd czujnikowy – przyrząd pomiarowy, w którym mała zmiana mierzonej długości wywołuje, dzięki działaniu przekładni zmianę wskazania powiększona w takim stopniu, że można ją łatwo zaobserwować i wyznaczyć. Stosowane są do pomiarów długości, najczęściej metodą różnicową, ze względu na swój nieduży zakres pomiarowy.

13. Transametr – czujnik z przekładnią dźwigniowo-zębatą przystosowany do mierzenia wymiarów zewnętrznych, np. średnic wałków (głównie metodą różnicową); zakres pomiarowy względem nastawionego wymiaru wynosi 20 lub 40 działek; wartość działki elementarnej wynosi 1 µm lub 2 µm, a całkowity zakres pomiarowy – 25 mm.

14. Czujnik dźwigniowo zębaty – czujnik mechaniczny o przekładni złożonej z mechanizmów dźwigniowych i zębatych, co pozwala na uzyskanie szerszego zakresu pomiarowego niż w czujnikach dźwigniowych i jednocześnie większej dokładności wskazań niż mają czujniki zębate.

15. Czujnik dźwigniowo-śrubowy - czujnik o przekładni złożonej z mechanizmów dźwigniowych i ślimaka (śruby); przemieszczenie końcówki pomiarowej powoduje wychylenie dźwigni, której zakończenie przesuwa się w bruździe ślimaka, powodując obrót jego i wskazówki osadzonej z nim wspólnie na osi. Zakres pomiarowy jest stosunkowo mały ze względu na małe kąty nachylenia dźwigni i dlatego najczęściej konstrułuje się czujniki dźwigniowo zębate o bocznym działaniu trzpienia pomiarowego, gdzie zakres pomiarowy może być mniejszy.

16. Czujnik sprężynowy – czujnik o przekładni sprężynowej; najczęściej stosowanymi czujnikami sprężynowymi są mikrokatory.

17. Mikrokartor - czujnik sprężynowy, którego głównym elementem przekładniowym jest płasko skręcona sprężyna (sprężyna taśmowa); ruch trzpienia pomiarowego za pośrednictwem sprężyny napinającej lub w nowszych konstrukcjach dźwigni powoduje rozciąganie sprężyny taśmowej i wychylenie umieszczonej na niej wskazówki; wartość działki elementarnej wynosi 0,1 do 1 mm, a zakres pomiarowy +/- 30 działek.