Zaloguj

ZINTEGROWANA BAZA NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII WYTWARZANIA

Certyfikacja jakości wyrobów

Jakość wyrobu jest stopniem ( prawdopodobieństwem) spełnienia przez wyrób wymagań odbiorcy. W wyrobach przemysłowych jakość jest wypadkową jakości projektu, jakości wykonania i jakości eksploatacyjnej. Często spotyka się podział zbioru cech na cztery grupy charakteryzujące odmienne parametry wyrobu:

  1. cechy techniczne ( wymiary geometryczne, stan powierzchni, własności fizykochemiczne, parametry charakteryzujące działanie wyrobu, takie jak prędkość, wydajność, moc itp., zależne od przeznaczenia wyrobu ).
  2. cechy użytkowe ( trwałość, niezawodność, naprawialność, walory ergonomiczne, w tym bezpieczeństwo użytkowania ),
  3. cechy estetyczne ( wygląd zewnętrzny, proporcje kształtu, kompozycja, kolorystyka, stopień zgodności z wymaganiami mody i wzornictwa przemysłowego, staranność wykonania ),
  4. cechy ekonomiczne ( społeczny koszt wytwarzania lub koszty nabycia oraz wszelkie koszty eksploatacji wyrobu ).

Poszczególne cechy ( właściwości ) wymienione w trzech grupach ( techniczne, użytkowe, estetyczne), w zależności od funkcji jakie ma spełniać wyrób w okresie użytkowania, są zwykle klasyfikowane wg Polskiej Normy jako:

  • właściwości ( wymagania ) krytyczne – właściwości, których nie spełnienie może spowodować niebezpieczne warunki użytkowania lub konserwacji danego wyrobu, albo może uniemożliwić wykonywanie funkcji przez złożony obiekt finalny. W uzasadnionych przypadkach dostawca może być zobowiązany do kontrolowania każdej sztuki w partii, porównując parametry z wymaganiami krytycznymi. Partia produktu może być natychmiast odrzucona, jeżeli w próbce pobranej z tej partii chociaż jedna sztuka nie spełnia wymagań krytycznych;
  • właściwości ( wymagania ) istotne – właściwości, które nie są krytycznymi, ale których nie spełnienie może spowodować uszkodzenie lub zmniejszenie użyteczności wyrobu w takim zakresie, w jakim został przewidziany;
  • właściwości 9 wymagania ) mało istotne ( nieznaczne ) – właściwości, których nie spełnienie zmniejsza nieznacznie użyteczność wyrobu w takim zakresie, w jakim został przewidziany ( cechy mierzalne, jak również niemierzalne ). Ważności przypisywane poszczególnym cechom istotnie decydują o wartości końcowej.

Normy ISO 9000 określają wymagania wobec systemu jakości dostawcy wyrobów lub usług. Jest to seria pięciu norm, w których trzy przedstawiają modele zapewnienia jakości:

  • ISO 9001 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości w projektowaniu ( konstruowaniu ), produkcji, instalowaniu i serwisie;
  • ISO 9002 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości w produkcji i instalowaniu;
  • ISO 9003 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości w kontroli i badaniach końcowych;
  • ISO 9000 Normy dotyczące zarządzania jakością i zapewnienia jakości;
  • ISO 9004 Zarządzanie jakością i elementy systemu jakości.

Z normami tymi związana jest norma ISO 8402 ( EN 28402 ) Jakość. Zgodnie z postanowieniami normy „Jakość jest to ogół cech i właściwości wyrobu lub usługi decydujących o zdolności wyrobu lub usługi do zaspokajania stwierdzonych lub przewidywanych potrzeb”.

Zgodnie z definicją w przytoczonej normie: „ System jakości jest to struktura organizacyjna, podział odpowiedzialności, procedury, procesy i zasady umożliwiające wdrożenie zarządzania jakością”.

Normy europejskie EN 29000 zostały ustanowione przez Polski Komitet Normalizacji Miar i jakości jako polskie normy PN – EN 29000.

Zostały one opracowane przez Normalizacyjna Komisje Problemową ds. Zapewnienia Jakości. Zgodnie z zasadami przyjętymi w CEN mają tę samą rangę jak wersje oficjalne.

Przedsiębiorstwa polskie, które chcą wprowadzić na rynek swoje wyroby, muszą wykazać się wdrożeniem systemu jakości zgodnego z wymaganiami ISO 9000 i certyfikowanego według jednego z modeli ISO 9001 lub ISO 9002. Model ISO 9003 jako najmniej korzystny dla producenta stosowany jest rzadko. Modele zapewnienia jakości są podstawą zdobywania zaufania do dostawcy i usług przez wykazanie, że dostawca ten jest w stanie zapewnić ich jakość.

- EN 29004 - Wytyczne wprowadzania systemu zarządzania jakością. Norma ta zawiera pętle jakości i opisuje szczegółowo elementy systemu jakości. Dostawca wybiera z normy te elementy systemu, które dla jego warunków są właściwe i z nich buduje system w taki sposób, aby w wyniku jego działania zapewniony był stabilny i określony w specyfikacjach poziom jakości wyrobów lub usług.

Certyfikat jakości stanowi dowód zaufania do przedsiębiorstwa – dostawcy zarówno wyrobów, jak i usług. Oznacza to, że przedsiębiorstwo jest w stanie dostarczać wyroby ( usługi ) na jednakowym, ustalonym z klientem poziomie jakości.

Formalną podstawę do certyfikacji systemu jakości stanowią pozytywne odpowiedzi na zasadnicze pytania:

  • Czy zaplanowane i zapisane w dokumentacji systemu jakości zamierzenia oraz działania przedsiębiorstwa są zgodne z wymaganiami odpowiedniego modelu ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003?
  • Czy te zamierzenia i działania są realizowane?
  • Czy są one skuteczne w osiągnięciu założonych celów?

Certyfikacja systemów jakości dostawców stanowi powszechnie uznany sposób udowadniania ich wartości, przynosząc im wiele korzyści.

W celu zwiększenia wiarygodności badań i podniesienia zaufania do uzyskania wyników wskazane jest, aby laboratoria badawcze funkcjonowały zgodnie z postanowieniami normy europejskiej PN-CEN 45001 Ogólne kryteria działania laboratoriów badawczych, wprowadzonej jako norma polska w sposób analogiczny do wprowadzenia serii norm EN 29000. Potwierdzenie kompetencji laboratorium dokonywane jest przez niezależną jednostkę zorganizowana zgodnie z PN-EN 45003 Ogólnie kryteria dotyczące jednostek akredytujących laboratoria. Jednostka ta dokonuje oceny laboratorium ubiegającego się o akredytacje, stosując kryteria oceny zawarte w normie PN – EN 45002 Ogólne kryteria oceny laboratoriów badawczych.

Jednostka certyfikująca musi być zorganizowana tak, aby spełniała wymagania normy EN – 45012 Ogólne kryteria dotyczące jednostek certyfikujących systemy jakości, a jej kompetencje w tym zakresie muszą być potwierdzone przez organ wyższego rzędu, najczęściej rządowy ( np. NACCB w Wielkiej Brytanii ), który dysponuje akredytacją jednostki certyfikującej.

Systemy certyfikacji w państwach UE tworzone są na podstawie wymienionej normy, z uwzględnieniem jednocześnie specyficzności poszczególnych państw. Jednostki certyfikujące mogą podpisywać porozumienia dwustronne co do uznawania certyfikatów, ale porozumienia wielostronne dotychczas nie istnieją mimo wielu starań w tym zakresie. Wyrób jednostki certyfikującej zależy głównie od rynku odbiorcy wyrobów, zaufania i uznania jednostki na tym rynku.

Wprowadzenie do powszechnego stosowania serii norm PN – EN 29000, a także serii PN – EN 45000 ( dotyczących działania, oceny i akredytacji laboratoriów oraz jednostek certyfikujących wyroby, systemy jakości, personel ), wymagania stawiane przez rynek krajowy, europejski, światowy, wymagania wynikające z dyrektyw UE wobec wyrobów i usług dopuszczalnych do obrotu stworzyły konieczność dostosowania ustawodawstwa polskiego do przepisów oraz norm międzynarodowych.

Krajowa organizacja badań i certyfikacji wyrobów jest Polskie centrum Badan i Certyfikacji.

Do zadań Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji należy w szczególności:

  • organizowanie i nadzorowanie systemu badań oraz certyfikacji;
  • akredytowanie laboratoriów badawczych;
  • akredytowanie jednostek certyfikujących;
  • certyfikowanie systemów jakości u dostawców;

Certyfikowanie audytorów;

  • kontrolowanie: akredytowanych laboratoriów badawczych w zakresie ich działalności wynikającej z akredytacji, akredytowanych jednostek certyfikujących w zakresie ich działalności wynikającej z akredytacji, certyfikowanych systemów jakości u dostawców w zakresie stawianych im wymagań,
  • organizowanie szkoleń i doskonalenie kadr na potrzeby badań i certyfikacji.

Utworzenie polskiego systemu badań i certyfikacji ułatwia uzyskiwanie zainteresowanym zakładom certyfikatów.